เป็นทาส

Enslavement

ทาสเป็นคำที่เรามักได้ยินกันบ่อยๆ โดยเฉพาะประเทศไทยของเราที่ต้องรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณของล้นเกล้าฯ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ซึ่งพระองค์ทรงเป็นผู้เลิกทาสให้กับประเทศไทย ส่งผลให้คนไทยทุกคนมีสถานศักดิ์เท่าเทียมกันหมด ไม่มีใครเหนือหรืออยู่สูงกว่าใคร แต่จะว่าไปการเรียนรู้เรื่องทาสก็สอนอะไรคนรุ่นหลังหลายด้านรวมถึงยังทำให้เราเองได้ย้อนกลับไปมองอดีตที่ผ่านมาเกี่ยวกับความยากลำบากของคนที่ถูกเรียกว่าทาสอีกด้วย

ว่าด้วยเรื่องการเป็นทาส

ทาส หากทำความเข้าใจให้ตรงประเด็นก็คือ บุคคลที่ถูกนับสิทธิให้เหมือนกับแค่มีค่าเป็นสิ่งของของผู้อื่น ไร้อิสระในการดำรงชีวิตของตนเอง หน้าที่หลักก็คือการรับใช้ผู้อื่นโดยไม่มีค่าตอบแทนใดๆ ทั้งสิ้น ซึ่งคนที่สั่งให้รับใช้จะถูกเรียกว่า นายทาส เช่น การใช้แรงงาน เมื่อใดก็ตามที่ทาสเหล่านี้ไม่เชื่อฟังหรือทำผิดคำสั่งก็มีสิทธิถูกลงโทษขึ้นอยู่กับการกำหนดของนายทาส ยกเว้นแค่เรื่องการกระทำให้ถึงแก่ความตายเท่านั้น

สำหรับทาสของสยามบ้านเราในอดีตถูกแบ่งออกเป็น 7 ประเภท ซึ่งจะมีการนับแค่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นต้นมาเนื่องจากยุคก่อนหน้านั้นยังเป็นที่ถกเถียงของบรรดานักวิชาการว่ามีหรือไม่มีอย่างไรกันแน่

  1. ทาสสินไถ่ – นี่คือกลุ่มทาสที่มีมากที่สุดในบรรดาทาสทั้งหมด เงื่อนไขหลักๆ ของการเป็นทางประเภทนี้คือ การถูกขายตัวให้กลายเป็นทาส เช่น พ่อแม่ขายลูก สามีขายภรรยา ขายตัวเอง เพราะฉะนั้นทาสประเภทนี้ส่วนใหญ่คือคนยากจน เลี้ยงดูครอบครัวไม่ได้ จะกลับมามีสถานะปกติเมื่อเกิดการไถ่ถอน
  2. ทาสในเรือนเบี้ย – เด็กผู้เกิดขึ้นระหว่างแม่เป็นทางของนายทาส ไม่สามารถไถ่ถอนตนเองได้เลย
  3. ทาสที่ได้รับมาด้วยมรดก – ทาสผู้เป็นมรดกของนายทาส จะมีขึ้นเมื่อนายทาสคนเดิมตายแล้วมอบมรดกนี้ให้นายทาสคนต่อไป
  4. ทาสท่านให้ – ทาสซึ่งได้รับมาจากผู้อื่นอีกที
  5. ทาสที่ช่วยไว้จากทัณฑ์โทษ – เกิดจากกรณีบุคคลมีความผิดพร้อมถูกลงโทษด้วยเงินค่าปรับ บุคคลดังกล่าวไม่มีความสามารถในการหาเงินมาจ่ายค่าปรับ เมื่อมีคนเข้ามาช่วยเหลือโดยการจ่ายค่าปรับให้ถือว่าบุคคลดังกล่าวต้องกลายเป็นทาสของผู้ที่ให้ความช่วยเหลือในการชำระเบี้ยปรับ
  6. ทาสที่ช่วยไว้ให้พ้นจากความอดอยาก – กรณีไพร่ไม่สามารถช่วยเหลือตนเองให้ทำงานหรือประกอบอาชีพต่างๆ ได้ ไพร่เหล่านั้นอาจขายตนเองเพื่อเป็นทาสแล้วได้รับการช่วยเหลือจากนายทาส
  7. ทาสเชลย – เมื่อได้รับชัยชนะจากสงคราม ผู้ชนะจะกวาดต้อนพลเมืองของผู้แพ้ไปยังเมืองของตนสำหรับการนำไปเป็นทาสรับใช้นั่นเอง